UPI चार्ज 15 ऑक्टोबर 2026 पासून पुढे ढकलला: ताजी स्थिती, दर आणि सवलत
15 ऑक्टोबर 2026 पासून सुरू होणारी 0.4% UPI मर्चंट फी (MDR) पुढे ढकलली आहे आणि सुरू होण्याची नवी तारीख अद्याप जाहीर झालेली नाही. सुरू झाल्यावर दुकानदारांना ₹2,000 पेक्षा जास्त UPI पेमेंटवर 0.4% भरावे लागेल, एका पेमेंटवर कमाल ₹300. ग्राहकाला काहीही जास्त द्यावे लागत नाही, ₹2,000 पर्यंतची पेमेंट मोफत राहतील आणि लहान P2PM दुकानदारांना सवलत आहे.
ताजी स्थिती: 7 नोव्हेंबर 2026
15 ऑक्टोबर 2026 ची सुरुवात पुढे ढकलली आहे आणि नवी तारीख अद्याप जाहीर झालेली नाही. NPCI च्या म्हणण्यानुसार तारीख दिवाळीनंतर स्वतंत्रपणे कळवली जाईल.
13 ऑक्टोबर रोजी Business Standard ने वृत्त दिले की NPCI ने अंमलबजावणी दिवाळीनंतरपर्यंत पुढे ढकलली आहे. सुप्रीम कोर्टातील उत्तरातही NPCI ने अंमलबजावणी पुढे ढकलल्याचे सांगितले आहे. या पेजवरील दर आणि नियम बदललेले नाहीत.
या नियमाविरुद्ध सुप्रीम कोर्टात एक जनहित याचिका दाखल झाली होती. नवी तारीख अधिकृतपणे आल्यावर आम्ही हे पेज अपडेट करू.
नियम थोडक्यात
- ग्राहकाला काहीही द्यावे लागणार नाही. ग्राहकांसाठी UPI मोफत राहील, आणि एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवणे (P2P) कोणत्याही रकमेवर मोफत राहील.
- ₹2,000 पर्यंतचे पेमेंट: कोणतीही मर्चंट फी नाही.
- ₹2,000 पेक्षा जास्त पेमेंट: सामान्य (P2M) दुकानदारासाठी संपूर्ण रकमेच्या 0.4%. ₹3,000 च्या पेमेंटवर दुकानाला ₹12 भरावे लागतील.
- एका पेमेंटवर जास्तीत जास्त ₹300, ही मर्यादा ₹75,000 वर गाठली जाते.
- लहान दुकानदार (P2PM), ज्यांना UPI QR द्वारे महिन्याला ₹1 लाखापर्यंत मिळतात, त्यांना कोणतीही फी नाही, ₹2,000 पेक्षा जास्त पेमेंटवरही नाही.
- दुकानदार ही फी ग्राहकाच्या बिलात जोडू शकत नाही.
- नवीन QR कोड किंवा साउंडबॉक्सची गरज नाही.
कोणता दर लागू होईल?
फी पेमेंटच्या रकमेवर आणि तुमच्या खात्याच्या कॅटेगरीवर अवलंबून आहे, जी तुमची बँक किंवा पेमेंट प्रोव्हायडर ठरवते. फक्त तुमच्या व्यवसायाच्या प्रकारावरून ती ठरत नाही.
| पेमेंट किंवा कॅटेगरी | मर्चंट फी (MDR) |
|---|---|
| ₹2,000 पर्यंतचे कोणतेही पेमेंट | ₹0 |
| सामान्य दुकानदार (P2M), ₹2,000 पेक्षा जास्त पेमेंट | संपूर्ण रकमेच्या 0.4%, एका पेमेंटवर जास्तीत जास्त ₹300 |
| लहान दुकानदार (P2PM), ज्याला UPI QR द्वारे महिन्याला ₹1 लाखापर्यंत मिळतात | कोणत्याही रकमेवर ₹0 |
| रेल्वे, टेलिकॉम, विमा, पेट्रोल-डिझेल, वीज-पाणी बिले आणि इतर अधिसूचित कॅटेगरी, ₹2,000 पेक्षा जास्त | प्रत्येक पेमेंटवर फ्लॅट ₹5 |
| शाळा-कॉलेज फी, ₹2,000 पेक्षा जास्त | फ्लॅट किंवा मर्यादित फी; अधिकृत FAQ मध्ये रक्कम दिलेली नाही |
| म्युच्युअल फंड, स्टॉकब्रोकर आणि सिक्युरिटीज, ₹2,000 पेक्षा जास्त | 0.02%, एका पेमेंटवर जास्तीत जास्त ₹300 |
| UPI AutoPay आणि मँडेट (सबस्क्रिप्शन, SIP, दर महिन्याची बिले) | कोणताही ठरलेला MDR नाही |
| क्रेडिट कार्ड किंवा क्रेडिट लाइनमधून केलेले UPI पेमेंट | या नियमाबाहेर; क्रेडिट कार्डचे नियम लागू |
| एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवणे | मोफत |
उदाहरणांनी समजून घ्या
सामान्य P2M दुकानदारासाठी, पेमेंट ₹2,000 पेक्षा जास्त झाले की 0.4% संपूर्ण रकमेवर लागतो, फक्त ₹2,000 वरच्या भागावर नाही. अधिकृत FAQ नुसार ₹3,000 च्या पेमेंटवर ₹12.
| पेमेंट | कसे काढले | दुकान भरेल |
|---|---|---|
| ₹1,500 | ₹2,000 पर्यंत: फी नाही | ₹0 |
| ₹2,000 | ₹2,000 पर्यंत: फी नाही | ₹0 |
| ₹2,500 | ₹2,500 च्या 0.4% | ₹10 |
| ₹3,000 | ₹3,000 च्या 0.4% | ₹12 |
| ₹5,000 | ₹5,000 च्या 0.4% | ₹20 |
| ₹10,000 | ₹10,000 च्या 0.4% | ₹40 |
| ₹50,000 | ₹50,000 च्या 0.4% | ₹200 |
| ₹75,000 | ₹75,000 च्या 0.4% | ₹300 |
| ₹1,00,000 | 0.4% ने ₹400 झाले असते; पण मर्यादा ₹300 | ₹300 |
P2PM दुकानदार या सर्वांवर ₹0 भरेल. प्रत्येक बिल वेगळे मोजा: महिन्याची सरासरी काढली तर कोणते पेमेंट ₹2,000 ओलांडतात आणि कोणते मर्यादेपर्यंत पोहोचतात हे लपते.
दुकानदारांनी आता काय करावे?
- तुमच्या बँकेला किंवा पेमेंट ॲपला विचारा की तुमचे खाते P2PM आहे की P2M, आणि ते कोणत्या बिझनेस कॅटेगरीत आहे.
- तुमची महिन्याची UPI जमा रक्कम तपासा. ज्या P2PM खात्यांमध्ये सलग तीन महिने ₹1 लाखापेक्षा जास्त येतात, ती P2M मध्ये बदलली जातात.
- तुमचा जुनाच QR कोड आणि साउंडबॉक्स ठेवा. काहीही बदलण्याची किंवा पुन्हा नोंदणी करण्याची गरज नाही.
- ग्राहकाच्या बिलात UPI चा वेगळा चार्ज जोडू नका. दुकानदार MDR ग्राहकाकडून घेऊ शकत नाहीत.
- तुमच्या प्रोव्हायडरच्या इनव्हॉइसमध्ये GST, इतर चार्ज आणि फी कधी कापली जाईल ते पाहा.
- अंतिम तारखेसाठी हे पान किंवा NPCI, RBI आणि PIB च्या अधिकृत सूचना पाहत राहा.
तुमच्या मर्चंट फीचा अंदाज घ्या
एका बिलावर किंवा महिनाभरातील बिलांवर फी काढा, तुमच्या कॅटेगरीसह आणि हवे असल्यास GST सह. (कॅल्क्युलेटर इंग्रजीत आहे.)
फी कॅल्क्युलेटर उघडानेहमीचे प्रश्न
15 ऑक्टोबर 2026 पासूनचा UPI चार्ज पुढे ढकलला आहे का?
होय. NPCI ने तो पुढे ढकलला आहे आणि नवी तारीख दिवाळीनंतर कळवली जाईल असे सांगितले आहे. 7 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत नवी तारीख जाहीर झालेली नाही. दर आणि नियम बदललेले नाहीत. तारीख आल्यावर हे पेज अपडेट होईल.
ग्राहकांना UPI पेमेंटवर चार्ज द्यावा लागेल का?
नाही. अधिकृत FAQ नुसार ग्राहकांसाठी UPI मोफत राहील आणि UPI ॲप्स कोणतीही प्लॅटफॉर्म फी घेऊ शकत नाहीत. एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीला पैसे पाठवणेही मोफत आहे.
0.4% संपूर्ण रकमेवर लागेल की फक्त ₹2,000 वरच्या भागावर?
संपूर्ण रकमेवर. अधिकृत FAQ मध्ये ₹3,000 च्या पेमेंटवर ₹12 दिले आहे, जे ₹3,000 च्या 0.4% आहे.
₹2,000 पेक्षा जास्त प्रत्येक पेमेंटवर MDR लागेल का?
नाही. ज्या लहान P2PM दुकानदारांना UPI QR द्वारे महिन्याला ₹1 लाखापर्यंत मिळतात, त्यांना कोणत्याही रकमेवर MDR शून्य आहे. काही क्षेत्रांत 0.4% ऐवजी फ्लॅट ₹5 लागतो. तुमची कॅटेगरी प्रोव्हायडरकडून खात्री करून घ्या.
दुकानदार MDR ग्राहकाकडून घेऊ शकतो का?
नाही. अधिकृत FAQ नुसार दुकानदार MDR ग्राहकावर टाकू शकत नाहीत; ग्राहक फक्त लिहिलेली किंमत देईल.
UPI MDR वर GST लागेल का?
अधिकृत FAQ मध्ये हे सांगितलेले नाही. कॅल्क्युलेटरमध्ये फीवर 18% GST एक पर्याय म्हणून दिला आहे. खरा कर तुमच्या प्रोव्हायडरच्या इनव्हॉइसमध्ये पाहा.
दुकानाला नवीन QR कोड किंवा साउंडबॉक्स घ्यावा लागेल का?
नाही. जुने QR कोड आणि साउंडबॉक्स चालू राहतील. काहीही बदलण्याची किंवा पुन्हा नोंदणी करण्याची गरज नाही.
स्रोत आणि तपासणीची तारीख
नियम वित्तीय सेवा विभागाच्या (DFS) 15 सप्टेंबर 2026 च्या FAQ (प्रश्न 2, 3, 15–17, 22–26, 29 आणि 33–42) आणि अर्थ मंत्रालयाच्या घोषणेतून घेतले आहेत. ताजी स्थिती वर दिलेल्या बातम्यांवरून. शेवटची तपासणी 7 नोव्हेंबर 2026. ही सामान्य माहिती आहे, कायदेशीर किंवा कर सल्ला नाही.
तुमच्या बिलाच्या रकमेचा UPI QR बनवा
अंतिम बिल टाका आणि रक्कम भरलेला QR दाखवा. वेगवेगळ्या पेमेंट ॲप्समध्ये थोडा फरक असू शकतो. पैसे आले की नाही ते तुमच्या साउंडबॉक्स किंवा बिझनेस ॲपमध्ये पाहा.
दुकान काउंटर उघडा